(antikseroftalmike, mbrojtese e epiteleve)

Kompozimi kimik: Akseroftol

Burimet natyrore. Formohet vetem ne organizmat shtazore (ne zorre) nga oksidimi i nje provitamine (beta-karoteni ose karotina), qe gjendet te bimet e blerta, siç jane: zarzavatet  (spinaq, çikore, sallate, lakra, speca, karota, domate); frutat (portokalle, kajsi). Ne forme vitamine gjendet ne melçi, veshka, shpretke, te verdhe veze, qumesht, gjalpe, vaj peshku

Veprimi fiziologjik. Eshte trofike per epitelet, d.m.th aktivizon rritjen dhe regjenerimin e epiteleve; ndihmon pamjen ne erresire; eshte komponent i pigmentit purpurik te retines (rodopsina); eshte antagoniste e tiroksines; ndihmon sekrecionet gastro-pankreatike.

Sindromat e mungesave: keratomalacia, kseroftalmia, hemeralopia (verbim ne gjysme erresire), kseroza dhe keratoza e lekures dhe e mukozave, rinitet, ekzemat, faringjitet, laringjet.Ka dhe veprim mbi semundjen Basedov, dobesimet organike, gastritin alkolik, kolitet, shterpesine, shtatzanine, pruritin (kruarjen) vulvare, semundjet alergjike, infeksione akute, plaget, djegiet, plaget nga dekubitus, fistulat, prishjet e thonjve, aknen e te rinjve.

Sindroma nga perdorimi i tepert. Simptomatologjia i ngjan asaj te skorbutit per shkak se ne kete sindrome nuk shfrytezohet vitamina C.

Kseroftalmia, keratomalacia

Prek me shume femijet e gjirit dhe femijet e vegjel. Mund te shkaktohet nganjehere per shkak te nje ushqimi te varfer ne dhjamra; per shkak te absorbimit te paksuar te dhjamrave (iktere okluzioni, semundjet e pankreasit), ose nga hepatopatite dhe nga tireotoksikoza.

Simptomatologjia. Simptoma me e pare eshte paksimi i aftesise se pamjes ne drite te paket (hemeralopia). Pastaj shfaqet kseroftalmia, ose paraqitja mbi konjuktiven te disa njollave te bardha , te thata (njollat Bito); me vone kornea turbullohet dhe ne zonen e saj qendrore formohet nje infiltrat, qe e prish dhe e shpon. Kjo shoqerohet me dobesim te pergjithshem dhe me rezistence te paksuar ndaj infeksioneve. Nganjehere shfaqen dhe lezione ne lekure (hiperkeratoze folikulare).

Simptomatologjia funksionale.

Nivelet plazmatike te vitamines A bazale dhe pas ngarkese zbresin (normalisht para ngrenjes se mengjesit, gjenden ne 100 ml plazme 100-300 U.I)

Komplikacionet.  Hipopion, irite ,panoftalmite.

Dekursi. Letaliteti te femijet e gjirit arrin 20% dhe prishjet e pjesshme ose te plota te te parit 50%.

Profilaksia dhe mjekimi. Jepen yndyrera (qumesht i paskremuar) dhe ushqime qe permbajne  vitamine A (domate, karota, veze, gjalp i fresket). Vaj peshku, vitamine A me doza profilaktike prej 10-30.000 U.I ne dite dhe me doza mjekuese prej 50-150.000 U.I. Nuk duhen dhene doza me te medha, per shkak se mund te shfaqer hipervitaminoze.